Boynun ön kısmındaki kelebek biçimli tiroit bezi, vücudun metabolizma hızını ayarlayan hormonları üretir. Bez az çalıştığında hipotiroidi, fazla çalıştığında hipertiroidi gelişir. Hashimoto hastalığı ise bağışıklık sisteminin tiroit bezine saldırdığı ve çoğu zaman hipotiroidiye yol açan bir durumdur. Her birinin beslenmede ayrı ihtiyaçları vardır ve günlük yaşamda en sık sorulanlar ilaç saatleri ile kilo üzerinedir.
Levotiroksin ve kahvaltı arasındaki saat farkı
Hipotiroidide kullanılan levotiroksin, boş mideye alındığında en iyi emilir. Kahve, süt, kalsiyum ve demir takviyeleri ile lifli yiyecekler ilacın emilimini azaltabilir. İlacı sabah uyanır uyanmaz bir bardak suyla için, kahvaltıyı ve kahveyi en az otuz ile altmış dakika sonraya bırakın. Demir ya da kalsiyum takviyesi kullanıyorsanız bunları ilaçtan en az dört saat sonra alın. Sabah düzeniniz buna uygun değilse hekiminize akşam yatmadan önce kullanım seçeneğini sorabilirsiniz; önemli olan her gün aynı düzende almaktır.
Hipotiroidide kilo ve yorgunluk
Tiroit hormonları yetersiz olduğunda metabolizma yavaşlar; yorgunluk, üşüme, kabızlık ve kilo artışı görülür. İlaçla hormon değerleri dengeye geldiğinde metabolizma da büyük ölçüde normale döner, ancak bu süreçte alınan kilolar kendiliğinden gitmez. Kabızlıkla baş etmek için her gün bir kase baklagil ya da sebze yemeği, iki porsiyon meyve ve yeterli su tüketin. Lif alımını artırırken ilacınızı her zamanki düzende almaya devam edin ki emilim dengesi bozulmasın.
İyot, selenyum ve tuz kullanımı
İyot, tiroit hormonlarının yapı taşıdır ve Türkiye’de iyot eksikliğine karşı sofra tuzları iyotlu üretilir. Ancak Hashimoto hastalığında fazladan iyot takviyesi önerilmez; yosun tabletleri gibi yüksek iyot içeren ürünleri hekime danışmadan kullanmamak gerekir. Selenyum ise tiroit hormonlarının aktif hale gelmesine yardımcı olan bir mineraldir; balık, yumurta ve tam tahıllarda bulunur. Yemeklerinizde iyotlu tuzu az miktarda kullanın ve haftada iki kez balık yiyin. Ek takviyeler için kan değerlerinize bakılmadan karar vermeyin.
Lahana, brokoli ve soya hakkındaki endişeler
Lahana, brokoli ve karnabahar gibi sebzelerin tiroide zarar verdiği sıkça söylenir. Bu sebzeler pişirildiğinde söz konusu etki büyük ölçüde azalır ve normal miktarlarda yenmeleri sorun yaratmaz. Soya ürünleri ise levotiroksinin emilimini azaltabildiği için ilaçla aynı saatte tüketilmemelidir. Bu sebzeleri çiğ ve çok büyük miktarlarda yemek yerine pişmiş olarak, haftada birkaç kez sofranıza koyun. Böylece içerdikleri lif ve vitaminlerden mahrum kalmazsınız.
Hipertiroidide enerji ihtiyacı
Hipertiroidide metabolizma hızlanır ve kişi iştahı yerinde olduğu halde kilo kaybedebilir. Bu dönemde yeterli enerji ve protein almak kas kaybını önlemek için önemlidir. Kafein çarpıntıyı artırabileceğinden kahve ve enerji içecekleri azaltılmalıdır. Kemik kaybı riski arttığı için süt, yoğurt ve peynir gibi kalsiyum kaynakları her gün tüketilmelidir.
Benzer sorular için Denizli beslenme uzmanı sayfamızda daha geniş bir çerçeve bulabilirsiniz.